1. Sảy thai liên tiếp là gì?
Sảy thai liên tiếp hay mất thai tái diễn (Recurrent Pregnancy Loss – RPL) là tình trạng người phụ nữ bị mất thai nhiều lần.
Hiện nay, cách định nghĩa có sự khác nhau giữa các hướng dẫn chuyên môn. ASRM trong khuyến cáo năm 2026 định nghĩa RPL là mất từ 2 lần mang thai trở lên, không bao gồm thai trứng và thai ngoài tử cung đã được xác nhận. Trong khi đó, RCOG sử dụng mốc 3 lần sảy thai sớm trở lên khi định nghĩa recurrent miscarriage trong tài liệu dành cho người bệnh.
Vì vậy, trong thực hành, người phụ nữ đã sảy thai 2 lần hoàn toàn có thể trao đổi với bác sĩ về việc đánh giá nguyên nhân, thay vì chờ đến lần sảy thai tiếp theo.
Sảy thai liên tiếp được chia thành:
- Sảy thai liên tiếp nguyên phát: chưa từng có thai kỳ sinh sống trước đó.
- Sảy thai liên tiếp thứ phát: trước đó đã từng có một hoặc nhiều thai kỳ sinh sống, sau đó xuất hiện các lần sảy thai.
Việc phân loại giúp bác sĩ có thêm thông tin khi khai thác tiền sử sản khoa và xây dựng kế hoạch thăm khám phù hợp.
2. Sảy thai 2 lần có cần đi khám tìm nguyên nhân không?
Có. Sau 2 lần sảy thai, bạn nên đi khám Sản phụ khoa để được bác sĩ đánh giá cụ thể.
Theo ACOG, sau 2 lần sảy thai, người bệnh nên được thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để tìm nguyên nhân. Khuyến cáo ASRM 2026 cũng xác định mất thai từ 2 lần trở lên là RPL và đưa ra chiến lược đánh giá từng bước. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là cứ sảy thai 2 lần thì phải làm tất cả các xét nghiệm.
Nguyên nhân sảy thai rất đa dạng. Bác sĩ thường dựa trên: Tuổi của người vợ và chồng; Tuổi thai tại thời điểm sảy; Đặc điểm của từng lần sảy thai; Tiền sử bệnh lý; Tiền sử sản khoa; Kết quả siêu âm; Các xét nghiệm đã thực hiện trước đó; Tình trạng sức khỏe của cả hai vợ chồng... Sau đó mới lựa chọn những xét nghiệm thực sự phù hợp.
Đặc biệt, không nên tự mua thuốc nội tiết, thuốc chống đông hoặc aspirin chỉ vì từng bị sảy thai. ASRM 2026 lưu ý rằng một số phương pháp điều trị chỉ có lợi khi xác định được nguyên nhân cụ thể, trong khi một số can thiệp dùng theo kinh nghiệm chưa có bằng chứng về lợi ích.
3. Nguyên nhân sảy thai liên tiếp thường gặp
Sảy thai liên tiếp có thể liên quan đến nhiều yếu tố từ phôi thai, người mẹ, người bố hoặc sự kết hợp của nhiều nguyên nhân. Một số trường hợp sau khi thăm khám vẫn không tìm được nguyên nhân rõ ràng.
3.1. Bất thường nhiễm sắc thể của phôi thai
Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất của sảy thai sớm. Theo ASRM, khoảng 50 - 60% các trường hợp sảy thai trong 3 tháng đầu có liên quan đến tình trạng lệch bội nhiễm sắc thể của phôi. Những bất thường này phần lớn xảy ra ngẫu nhiên trong quá trình hình thành và phát triển phôi. Nguy cơ cũng có xu hướng tăng theo tuổi mẹ. Điều này cũng giải thích tại sao một người phụ nữ hoàn toàn khỏe mạnh vẫn có thể bị sảy thai.
Trong một số trường hợp, nếu có mẫu mô thai phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc phân tích nhiễm sắc thể của mô thai để tìm thêm thông tin về nguyên nhân. ASRM 2026 khuyến nghị cân nhắc phân tích nhiễm sắc thể mô sảy thai, đặc biệt từ lần sảy thai thứ hai.
3.2. Bất thường nhiễm sắc thể ở bố hoặc mẹ
Không phải tất cả bất thường di truyền đều xuất phát từ phôi. Một số cặp vợ chồng có thể mang những bất thường cấu trúc nhiễm sắc thể nhưng bản thân hoàn toàn khỏe mạnh.
Khi tạo phôi, sự phân chia vật chất di truyền có thể dẫn đến phôi có bất thường và tăng nguy cơ mất thai. Trong trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể tư vấn nhiễm sắc thể đồ của bố và mẹ hoặc tư vấn di truyền dựa trên kết quả của thai đã sảy và tiền sử gia đình. ASRM 2026 không khuyến nghị làm xét nghiệm nhiễm sắc thể bố mẹ một cách máy móc cho tất cả trường hợp mà nên dựa trên tình huống cụ thể.
3.4. Bất thường tử cung có thể gây sảy thai liên tiếp
Một số bất thường về cấu trúc tử cung có thể ảnh hưởng đến quá trình làm tổ hoặc sự phát triển của thai. Ví dụ: Tử cung có vách ngăn; Một số dị dạng tử cung bẩm sinh; U xơ tử cung ảnh hưởng đến buồng tử cung; Polyp nội mạc tử cung; Dính buồng tử cung; Một số tổn thương trong lòng tử cung.
Theo ASRM, đánh giá buồng tử cung là một phần quan trọng trong quá trình khảo sát RPL. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể lựa chọn siêu âm, siêu âm 3D, siêu âm bơm nước buồng tử cung, chụp tử cung - vòi trứng hoặc nội soi buồng tử cung. Do đó, siêu âm kiểm tra tử cung và phần phụ thường là một trong những bước được bác sĩ cân nhắc khi đánh giá người có tiền sử sảy thai nhiều lần.
3.5. Rối loạn miễn dịch - hội chứng kháng phospholipid
Hội chứng kháng phospholipid (APS) là một bệnh lý tự miễn có liên quan đến tình trạng hình thành huyết khối và có thể ảnh hưởng đến thai kỳ. Ở những người có tiền sử phù hợp, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm kháng thể liên quan đến APS như: Lupus anticoagulant; Anticardiolipin IgG/IgM; Anti-beta-2 glycoprotein I IgG/IgM. Tuy nhiên, không phải cứ sảy thai 2 lần là chắc chắn mắc hội chứng kháng phospholipid. Việc chỉ định và diễn giải xét nghiệm cần dựa trên tiền sử lâm sàng và tiêu chuẩn chẩn đoán. ASRM 2026 cũng phân biệt rõ xét nghiệm APS với các xét nghiệm miễn dịch khác không được khuyến nghị thường quy.
3.6. Các bệnh lý nội tiết và chuyển hóa
Một số vấn đề sức khỏe của người mẹ có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì thai kỳ, chẳng hạn: Bệnh tuyến giáp; Đái tháo đường kiểm soát chưa tốt; Một số rối loạn phóng noãn; Tăng prolactin trong những trường hợp có triệu chứng phù hợp; Một số bệnh lý toàn thân khác.
Không phải tất cả phụ nữ sảy thai liên tiếp đều cần xét nghiệm nội tiết giống nhau. Theo ASRM, xét nghiệm TSH có thể được chỉ định tùy yếu tố nguy cơ, triệu chứng hoặc bối cảnh của lần sảy thai; xét nghiệm HbA1c được cân nhắc khi có yếu tố nguy cơ hoặc triệu chứng liên quan đến đái tháo đường.
3.7. Một số yếu tố khác có thể làm tăng nguy cơ sảy thai
Bên cạnh các nguyên nhân bệnh lý, nguy cơ sảy thai còn có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác như: Tuổi mẹ tăng; Hút thuốc; Sử dụng rượu; Thừa cân hoặc thiếu cân; Một số bệnh lý mạn tính; Một số thuốc hoặc chất có ảnh hưởng đến thai kỳ; Các yếu tố liên quan đến sức khỏe sinh sản của người chồng.
RCOG cũng ghi nhận tuổi, cân nặng quá thấp hoặc quá cao, hút thuốc, sử dụng rượu và một số vấn đề về đông máu, tử cung, hormone hoặc di truyền có thể liên quan đến nguy cơ sảy thai tái diễn.
4. Sảy thai 2 lần nên làm xét nghiệm gì?
Đây là câu hỏi rất nhiều cặp vợ chồng quan tâm. Thực tế, không có một danh sách xét nghiệm giống nhau cho tất cả mọi người. Bác sĩ sẽ lựa chọn xét nghiệm dựa trên tiền sử và kết quả thăm khám.
Một số nhóm kiểm tra có thể được cân nhắc gồm:
Lưu ý quan trọng về xét nghiệm tăng đông: Hiện nay có rất nhiều quảng cáo về các gói xét nghiệm gen tăng đông, MTHFR, NK... dành cho người từng sảy thai. Tuy nhiên, không phải xét nghiệm nào cũng được khuyến nghị thực hiện thường quy. Trong hướng dẫn ASRM 2026, xét nghiệm thrombophilia di truyền thường quy và xét nghiệm NK không được khuyến nghị trong đánh giá RPL. Vì vậy, thay vì tự lựa chọn một gói xét nghiệm sảy thai, người bệnh nên được bác sĩ đánh giá trước để xác định xét nghiệm nào thực sự có giá trị trong trường hợp của mình.
5. Sảy thai 2 lần có còn khả năng mang thai khỏe mạnh không?
Có. Sảy thai 2 lần không có nghĩa là bạn không thể có một thai kỳ khỏe mạnh trong tương lai. ACOG cho biết ngay cả khi không tìm được nguyên nhân, nhiều phụ nữ vẫn có thai kỳ thành công sau những lần sảy thai trước đó. ASRM cũng ghi nhận khoảng 50 - 80% người bị RPL có thể thành công ở lần mang thai tiếp theo mà không cần một can thiệp đặc hiệu, tùy từng nhóm nghiên cứu và đặc điểm người bệnh. Điều quan trọng là không nên tự trách bản thân.
Đặc biệt với sảy thai sớm do bất thường nhiễm sắc thể ngẫu nhiên của phôi, đây không phải là lỗi của người mẹ. Việc tìm nguyên nhân sau sảy thai liên tiếp nhằm giúp bác sĩ nhận diện những yếu tố có thể can thiệp được và xây dựng kế hoạch mang thai phù hợp hơn cho lần sau.
6. Sau sảy thai 2 lần, khi nào nên đi khám?
Bạn nên chủ động đặt lịch khám Sản phụ khoa nếu:
- Đã sảy thai 2 lần trở lên
- Hai lần sảy thai xảy ra ở tuổi thai tương tự nhau
- Từng bị thai ngừng phát triển nhiều lần
- Từng bị thai sinh hóa nhiều lần
- Có tiền sử thai lưu
- Từng sinh con mắc dị tật bẩm sinh
- Gia đình có tiền sử bệnh di truyền
- Có bệnh lý tuyến giáp, đái tháo đường hoặc bệnh tự miễn
- Có tiền sử huyết khối
- Đã từng phẫu thuật tử cung
- Có bất thường tử cung được phát hiện qua siêu âm
- Đang chuẩn bị mang thai trở lại sau nhiều lần mất thai.
Đặc biệt, nếu hai lần sảy thai đều xảy ra ở giai đoạn sớm, việc thăm khám trước khi mang thai lần tiếp theo có thể giúp bác sĩ có thêm thời gian đánh giá và chuẩn bị kế hoạch chăm sóc thai kỳ.
7. Sau sảy thai liên tiếp cần chuẩn bị gì trước khi mang thai lại?
Sau khi xác định nguyên nhân hoặc loại trừ những nguyên nhân quan trọng, bác sĩ có thể tư vấn kế hoạch chuẩn bị mang thai dựa trên tình trạng của từng người.
Một số nguyên tắc thường được chú ý gồm:
- Kiểm soát bệnh lý nền: Nếu đang mắc bệnh tuyến giáp, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc bệnh lý khác, nên trao đổi với bác sĩ để kiểm soát bệnh trước khi mang thai.
- Bổ sung acid folic: Phụ nữ có kế hoạch mang thai nên trao đổi với bác sĩ về việc bổ sung acid folic và các vi chất cần thiết trước khi mang thai.
- Không hút thuốc, hạn chế rượu: Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe sinh sản và thai kỳ.
- Duy trì cân nặng hợp lý: Cả thiếu cân và thừa cân đều có thể liên quan đến các vấn đề sức khỏe sinh sản.
- Khám cả hai vợ chồng khi cần: Sảy thai liên tiếp không chỉ là vấn đề của người vợ. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cần đánh giá thêm các yếu tố liên quan đến người chồng, đặc biệt khi bệnh cảnh gợi ý nguyên nhân từ phía nam giới.
8. Sảy thai liên tiếp phải làm sao?
Nếu bạn đã trải qua 2 lần sảy thai, điều quan trọng nhất không phải là tự tìm mua thuốc hoặc thực hiện thật nhiều xét nghiệm. Thay vào đó, hãy:
- Bước 1: Ghi lại thông tin của từng lần mang thai và sảy thai: tuổi thai, tình trạng tim thai, kết quả siêu âm, xét nghiệm hCG, phương pháp xử trí...
- Bước 2: Mang toàn bộ hồ sơ, kết quả siêu âm và xét nghiệm cũ khi đi khám.
- Bước 3: Bác sĩ đánh giá tiền sử của cả hai vợ chồng.
- Bước 4: Thực hiện các xét nghiệm cần thiết theo chỉ định.
- Bước 5: Xác định những yếu tố có thể can thiệp và xây dựng kế hoạch chuẩn bị cho lần mang thai tiếp theo.
Cách tiếp cận từng bước giúp tránh tâm lý sảy thai 2 lần thì phải làm tất cả xét nghiệm, đồng thời hạn chế những xét nghiệm hoặc phương pháp điều trị chưa có chỉ định rõ ràng.
Sau 2 lần sảy thai, việc tìm nguyên nhân không chỉ giúp giải đáp câu hỏi “Vì sao mình lại bị sảy thai?” mà còn giúp bác sĩ có thêm cơ sở để xây dựng kế hoạch chăm sóc cho lần mang thai tiếp theo.
Bạn đã từng sảy thai 2 lần và đang lo lắng cho lần mang thai tiếp theo? Hãy chủ động thăm khám để được bác sĩ đánh giá tiền sử, xác định những yếu tố nguy cơ có thể gặp và tư vấn kế hoạch chuẩn bị mang thai phù hợp với tình trạng của hai vợ chồng.
Liên hệ phòng khám Sản phụ khoa Thắng Trang qua hotline 0962 540 023 để được tư vấn và đặt lịch thăm khám.
