Vì sao nên chuẩn bị sức khỏe trước khi mang thai?
Sức khỏe của người mẹ và người cha trước thời điểm thụ thai đều có thể ảnh hưởng đến quá trình mang thai và sức khỏe của em bé.
Đặc biệt, ống thần kinh của thai nhi hình thành rất sớm trong thai kỳ, thường trước khi người phụ nữ nhận ra mình đã mang thai. Đây là một trong những lý do phụ nữ có khả năng mang thai được khuyến cáo bổ sung 400 mcg acid folic mỗi ngày trước và trong giai đoạn đầu thai kỳ.
Chuẩn bị sức khỏe trước thai kỳ giúp hai vợ chồng:
- Phát hiện và kiểm soát sớm các bệnh lý có thể ảnh hưởng đến thai kỳ.
- Kiểm tra tình trạng tiêm chủng và bổ sung những vaccine cần thiết trước khi mang thai.
- Chủ động bổ sung acid folic và các vi chất theo nhu cầu.
- Điều chỉnh chế độ ăn uống, cân nặng và thói quen sinh hoạt.
- Hạn chế rượu bia, thuốc lá và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.
- Chuẩn bị tốt hơn về thể chất, tinh thần và kế hoạch chăm sóc thai kỳ.
10 điều hai vợ chồng nên làm trước khi mang thai
1. Khám sức khỏe và tư vấn tiền thai kỳ
Khám tiền thai là một trong những bước quan trọng khi hai vợ chồng bắt đầu có kế hoạch sinh con.
Tại buổi khám, bác sĩ có thể khai thác tiền sử bệnh của hai vợ chồng, tiền sử sản khoa, tiền sử gia đình, các thuốc và thực phẩm bổ sung đang sử dụng, đồng thời đánh giá những yếu tố có thể ảnh hưởng đến thai kỳ.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:
- Đánh giá sức khỏe tổng quát.
- Kiểm tra huyết áp, cân nặng và chỉ số BMI.
- Đánh giá các bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tuyến giáp…
- Khai thác tiền sử sảy thai, thai lưu hoặc thai có bất thường.
- Đánh giá tiền sử bệnh di truyền của gia đình.
- Rà soát các loại thuốc đang sử dụng để cân nhắc tính an toàn khi chuẩn bị mang thai.
- Tư vấn về dinh dưỡng, vaccine và lối sống.
Với những cặp vợ chồng đang có kế hoạch sinh con, Phòng khám Sản Phụ khoa Thắng Trang có thể đồng hành trong quá trình tư vấn và chuẩn bị sức khỏe trước thai kỳ.
2. Thực hiện các xét nghiệm và sàng lọc cần thiết
Không phải tất cả các cặp vợ chồng đều cần thực hiện cùng một danh mục xét nghiệm. Bác sĩ sẽ căn cứ vào tuổi, tiền sử bệnh, tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ để đưa ra chỉ định phù hợp.
Một số xét nghiệm hoặc sàng lọc có thể được cân nhắc gồm:
- Tổng phân tích tế bào máu và nhóm máu.
- Đường huyết hoặc đánh giá nguy cơ rối loạn đường huyết.
- Xét nghiệm các bệnh truyền nhiễm như viêm gan B, HIV, giang mai khi có chỉ định.
- Kiểm tra tình trạng miễn dịch với một số bệnh có thể ảnh hưởng đến thai kỳ.
- Sàng lọc bệnh lý di truyền hoặc Thalassemia khi có yếu tố nguy cơ.
- Khám phụ khoa và sàng lọc ung thư cổ tử cung theo độ tuổi, tiền sử và hướng dẫn chuyên môn.
- Các xét nghiệm khác tùy tình trạng sức khỏe của từng người.
Không nên tự mua và thực hiện hàng loạt xét nghiệm nếu chưa có tư vấn chuyên môn. Việc lựa chọn xét nghiệm phù hợp giúp tránh chi phí không cần thiết và tập trung vào những nguy cơ thực sự cần được đánh giá.
3. Kiểm tra và tiêm phòng đầy đủ trước khi mang thai
Một số bệnh nhiễm trùng trong thai kỳ có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến mẹ và thai nhi. Vì vậy, trước khi mang thai, hai vợ chồng nên kiểm tra lại lịch sử tiêm chủng và trao đổi với bác sĩ về những vaccine cần bổ sung.
Đặc biệt:
- Vaccine MMR (sởi - quai bị - rubella) và vaccine thủy đậu là vaccine sống giảm độc lực và không được tiêm trong thai kỳ. Nếu cần tiêm, phụ nữ nên hoàn thành trước khi mang thai và thường được khuyến cáo tránh mang thai ít nhất 1 tháng sau tiêm.
- Vaccine cúm có thể được sử dụng trong thai kỳ theo khuyến cáo.
- Vaccine viêm gan B có thể được chỉ định tùy tình trạng miễn dịch và nguy cơ phơi nhiễm.
- Vaccine HPV nên được tư vấn theo độ tuổi và tình trạng tiêm chủng; nếu đang mang thai, việc tiêm thường được trì hoãn đến sau thai kỳ.
Lịch tiêm cụ thể cần được bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng tư vấn dựa trên tình trạng sức khỏe và lịch sử tiêm của từng người.
4. Bổ sung acid folic từ trước khi mang thai
Acid folic (vitamin B9) là một trong những vi chất quan trọng nhất cần được quan tâm khi chuẩn bị mang thai.
Ống thần kinh của thai nhi hình thành từ rất sớm. Bổ sung đủ acid folic trước và trong giai đoạn đầu thai kỳ giúp giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh. CDC khuyến cáo phụ nữ có khả năng mang thai bổ sung 400 mcg acid folic mỗi ngày, bắt đầu ít nhất 1 tháng trước khi thụ thai và tiếp tục trong giai đoạn đầu thai kỳ.
Một số thực phẩm giàu folate có thể bổ sung vào chế độ ăn như:
- Rau lá xanh đậm.
- Các loại đậu.
- Đậu lăng.
- Cam và một số loại trái cây họ cam quýt.
- Ngũ cốc và thực phẩm tăng cường acid folic.
Tuy nhiên, không phải ai cũng có cùng nhu cầu bổ sung. Người từng có thai bị dị tật ống thần kinh hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao có thể được bác sĩ chỉ định liều acid folic cao hơn. Không nên tự ý sử dụng liều cao nếu chưa được tư vấn.
5. Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học
Một chế độ ăn cân bằng giúp cơ thể có nền tảng dinh dưỡng tốt trước khi bước vào thai kỳ.
Hai vợ chồng nên ưu tiên:
- Rau xanh và trái cây đa dạng.
- Ngũ cốc nguyên hạt.
- Thịt, cá, trứng và các nguồn protein phù hợp.
- Sữa và chế phẩm từ sữa nếu phù hợp.
- Các loại đậu, hạt và thực phẩm giàu chất béo không bão hòa.
- Cá với hàm lượng thủy ngân thấp.
Đồng thời, nên hạn chế:
- Thực phẩm chế biến sẵn.
- Đồ ăn nhiều đường, muối hoặc chất béo bão hòa.
- Đồ uống có đường.
- Rượu bia và thuốc lá.
Phụ nữ chuẩn bị mang thai cũng không nên tự ý bổ sung nhiều loại vitamin cùng lúc. Một số vi chất, đặc biệt là vitamin A, nếu sử dụng quá mức có thể gây hại. Bác sĩ có thể tư vấn loại và liều bổ sung dựa trên chế độ ăn, xét nghiệm và tình trạng sức khỏe.
6. Duy trì cân nặng hợp lý
Cả thiếu cân và thừa cân, béo phì đều có thể liên quan đến những vấn đề về khả năng sinh sản và làm tăng nguy cơ một số biến chứng trong thai kỳ. Vì vậy, nếu đang có kế hoạch sinh con, hai vợ chồng nên hướng tới mức cân nặng phù hợp với thể trạng.
Nếu đang thừa cân hoặc thiếu cân đáng kể, không nên giảm hoặc tăng cân quá nhanh. Một kế hoạch dinh dưỡng và vận động phù hợp sẽ an toàn hơn.
7. Hạn chế rượu bia, thuốc lá và các chất có hại
Đây là thay đổi quan trọng đối với cả vợ và chồng.
Thuốc lá và khói thuốc thụ động có thể gây nhiều tác động bất lợi đến sức khỏe sinh sản và thai kỳ. Vì vậy, hai vợ chồng nên chủ động bỏ thuốc và hạn chế tiếp xúc với môi trường có khói thuốc.
Với rượu bia, phụ nữ đang mang thai hoặc có khả năng mang thai nên tránh sử dụng. ACOG cũng khuyến cáo tư vấn về việc sử dụng rượu, nicotine và các chất khác ngay từ giai đoạn trước mang thai.
Nếu thường xuyên sử dụng rượu bia, thuốc lá hoặc các chất khác và gặp khó khăn khi ngừng sử dụng, nên trao đổi với bác sĩ để được hỗ trợ phù hợp.
8. Duy trì vận động thường xuyên
Vận động phù hợp giúp duy trì sức khỏe tim mạch, kiểm soát cân nặng và hỗ trợ tinh thần.
Hai vợ chồng có thể lựa chọn những hoạt động vừa sức như:
- Đi bộ.
- Bơi.
- Đạp xe.
- Yoga.
- Các bài tập sức mạnh phù hợp.
- Các hình thức vận động thể chất khác.
Mục tiêu phổ biến đối với người trưởng thành khỏe mạnh là khoảng 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần. Tuy nhiên, mức độ vận động nên được điều chỉnh theo tình trạng sức khỏe và thể lực của từng người.
9. Ngủ đủ giấc và giữ tinh thần thoải mái
Chuẩn bị mang thai không chỉ là câu chuyện về dinh dưỡng hay xét nghiệm. Sức khỏe tinh thần và chất lượng giấc ngủ cũng đáng được quan tâm.
Hai vợ chồng nên:
- Duy trì giờ ngủ và giờ thức tương đối ổn định.
- Hạn chế thức khuya.
- Dành thời gian nghỉ ngơi và thư giãn.
- Cùng nhau chia sẻ áp lực khi chuẩn bị có con.
- Hạn chế sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử ngay trước khi ngủ.
Nếu một trong hai người thường xuyên mất ngủ, căng thẳng kéo dài hoặc có biểu hiện ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, nên chủ động trao đổi với nhân viên y tế.
10. Người chồng cũng cần chủ động chuẩn bị
Chuẩn bị mang thai không phải trách nhiệm riêng của người phụ nữ.
Sức khỏe của nam giới cũng có vai trò quan trọng đối với khả năng sinh sản. Người chồng nên bắt đầu thay đổi lối sống từ sớm, đặc biệt là:
- Không hút thuốc.
- Hạn chế hoặc tránh rượu bia.
- Duy trì cân nặng hợp lý.
- Ăn uống đầy đủ và đa dạng.
- Vận động thường xuyên.
- Ngủ đủ giấc.
- Hạn chế các yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.
Nếu hai vợ chồng đã quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng chưa có thai, cả hai nên được đánh giá, thay vì chỉ kiểm tra sức khỏe của người vợ.
Khi nào nên đi khám tiền thai kỳ?
Hai vợ chồng có thể chủ động đặt lịch khám khi bắt đầu có kế hoạch sinh con, đặc biệt nếu thuộc một trong các trường hợp:
- Dự định mang thai trong thời gian tới.
- Người vợ từ 35 tuổi trở lên.
- Có tiền sử sảy thai hoặc thai lưu.
- Từng có thai hoặc sinh con mắc dị tật bẩm sinh.
- Có tiền sử gia đình mắc bệnh di truyền.
- Một trong hai người đang mắc bệnh mạn tính.
- Đang sử dụng thuốc điều trị dài ngày.
- Có tiền sử khó mang thai hoặc điều trị vô sinh.
- Đã quan hệ đều đặn, không tránh thai nhưng chưa có thai.
Trong những trường hợp này, khám sớm giúp bác sĩ có thêm thời gian đánh giá nguy cơ và đưa ra kế hoạch phù hợp trước khi thụ thai.
Câu hỏi thường gặp khi chuẩn bị mang thai
1. Nên chuẩn bị trước khi mang thai bao lâu?
Không có một khoảng thời gian duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Tuy nhiên, chuẩn bị từ vài tháng trước khi thụ thai là lựa chọn hợp lý để có thời gian kiểm tra sức khỏe, điều chỉnh lối sống, hoàn thành một số mũi vaccine cần thiết và bắt đầu bổ sung acid folic.
Riêng acid folic nên được bổ sung ít nhất 1 tháng trước khi mang thai ở phụ nữ có khả năng mang thai.
2. Chưa mang thai có cần uống vitamin tổng hợp không?
Không phải ai cũng cần sử dụng một loại vitamin tổng hợp giống nhau.
Phụ nữ chuẩn bị mang thai nên được đánh giá chế độ ăn và nhu cầu vi chất. Acid folic là vi chất được khuyến cáo bổ sung từ trước khi mang thai. Các vitamin và khoáng chất khác như sắt, vitamin D, vitamin B12, i-ốt… có thể cần bổ sung tùy từng trường hợp.
Không nên tự ý uống nhiều loại thực phẩm bổ sung cùng lúc, đặc biệt khi chưa biết mình có thiếu chất hay không.
3. Nam giới có cần khám trước khi hai vợ chồng mang thai không?
Có. Sức khỏe sinh sản của nam giới cũng là một phần quan trọng trong quá trình chuẩn bị mang thai.
Nếu có tiền sử bất thường về tinh hoàn, phẫu thuật vùng sinh dục, bệnh lý ảnh hưởng đến khả năng sinh sản hoặc hai vợ chồng gặp khó khăn trong việc có thai, bác sĩ có thể chỉ định các đánh giá phù hợp, trong đó có tinh dịch đồ khi cần thiết.
Chuẩn bị tốt hôm nay - chủ động cho hành trình mang thai khỏe mạnh
Chuẩn bị trước khi mang thai là bước giúp hai vợ chồng chủ động hơn với sức khỏe của mình và hành trình chào đón em bé. Thay vì chờ đến khi que thử thai lên hai vạch mới bắt đầu chăm sóc sức khỏe, bạn có thể bắt đầu từ những việc đơn giản như khám tiền thai, kiểm tra vaccine, bổ sung acid folic, ăn uống cân bằng, vận động và duy trì lối sống lành mạnh.
Nếu hai vợ chồng đang có kế hoạch sinh con nhưng chưa biết nên bắt đầu từ đâu, Phòng khám Sản Phụ khoa Thắng Trang có thể hỗ trợ tư vấn sức khỏe tiền thai kỳ, đánh giá các yếu tố nguy cơ và hướng dẫn chuẩn bị phù hợp với tình trạng của từng người.
Liên hệ Phòng khám Sản Phụ khoa Thắng Trang qua hotline: 0962 540 023 để được tư vấn và đặt lịch khám tiền thai kỳ.
Chủ động chuẩn bị hôm nay - thêm an tâm trên hành trình đón con yêu.
