Tiểu đường thai kỳ là gì?
Tiểu đường thai kỳ là tình trạng rối loạn đường huyết được phát hiện trong thời gian mang thai. Khi mang thai, sẽ có những thay đổi về hormone khiến cơ thể người mẹ sử dụng insulin kém hiệu quả hơn, từ đó làm hàm lượng đường trong máu tăng lên.
Tình trạng này có thể không gây ra triệu chứng rõ ràng nên mẹ bầu đôi khi vẫn cảm thấy cơ thể hoàn toàn bình thường, khó mà nhận biết được sớm. Vì vậy, xét nghiệm sàng lọc theo thời điểm phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện tiểu đường thai kỳ sớm, từ đó điều trị sớm và hạn chế được nguy cơ xuất hiện các biến chứng cho cả mẹ và thai nhi.
Khi nào cần xét nghiệm tiểu đường thai kỳ?
Thông thường, mẹ bầu sẽ được sàng lọc tiểu đường thai kỳ ở khoảng tuần 24 đến tuần 28. Đây là thời điểm thường được bác sĩ lựa chọn để thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống.
Tuy nhiên lưu ý, với những mẹ bầu có nguy cơ cao mắc đái tháo đường, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra đường huyết sớm hơn ngay từ lần khám thai đầu tiên hoặc trong giai đoạn đầu thai kỳ.
Một số yếu tố có thể khiến bác sĩ cân nhắc cho mẹ bầu sàng lọc sớm gồm: tiền sử tiểu đường thai kỳ, thừa cân hoặc béo phì, tiền sử gia đình mắc đái tháo đường hoặc đã từng sinh con có cân nặng lớn. Việc có cần kiểm tra sớm hay là không sẽ được bác sĩ quyết định dựa trên tình trạng cụ thể của từng cá nhân mẹ bầu.
Nghiệm pháp dung nạp glucose thai kỳ là gì?
Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT) là một phương pháp thường được sử dụng để sàng lọc tiểu đường thai kỳ.
Trước khi thực hiện, mẹ thường cần nhịn ăn theo hướng dẫn của cơ sở y tế. Nhân viên y tế sẽ lấy mẫu máu lúc mẹ đói, sau đó mẹ uống một dung dịch glucose với lượng được quy định và tiếp tục lấy máu ở những thời điểm tiếp theo.
Kết quả các lần đo đường huyết sẽ được bác sĩ đối chiếu với ngưỡng chẩn đoán phù hợp để xác định mẹ có bị tiểu đường thai kỳ hay không.
Lưu ý: Mẹ bầu không nên tự nhịn đói hay tự thực hiện “test tiểu đường thai kỳ” tại nhà thay cho xét nghiệm được bác sĩ chỉ định.
Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ có đau không?
Xét nghiệm tiểu đường chủ yếu là cần lấy máu nên mẹ bầu có thể cảm thấy hơi đau hoặc khó chịu trong thời gian ngắn khi nhân viên y tế lấy mẫu máu cho mình.
Có một điểm các mẹ cần lưu ý trước đó là phải ở lại cơ sở y tế trong thời gian thực hiện nghiệm pháp và nhịn ăn trước xét nghiệm theo hướng dẫn, điều này có thể mất nhiều thời gian và khá bất tiện. Vì vậy, mẹ nên sắp xếp thời gian phù hợp, chuẩn bị trước tâm lý và tuân thủ đúng hướng dẫn của nhân viên y tế để có kết quả đánh giá chính xác nhất.
Trước khi làm test đường thai kỳ cần chuẩn bị gì?
Trước khi thực hiện nghiệm pháp, mẹ nên hỏi rõ cơ sở y tế hay nơi mẹ đi khám về thời gian cần nhịn ăn và những yêu cầu cần phải tuân thủ.
Tùy các nơi sẽ khác nhau 1 chút về các yêu cầu cần chuẩn bị trước, tuy nhiên thì thông thường mẹ bầu sẽ cần phải:
- Nhịn ăn theo đúng thời gian được hướng dẫn trước khi lấy mẫu.
- Không tự ý uống đồ ăn, thức uống có đường trước hoặc trong quá trình xét nghiệm.
- Thông báo cho bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng và tình trạng sức khỏe nếu được hỏi.
- Sắp xếp đủ thời gian trước vì nghiệm pháp này cần thực hiện nhiều lần lấy máu, mất nhiều thời gian
Đặc biệt lưu ý: mẹ bầu không nên tự ý thay đổi chế độ ăn trước đó hay nhịn đói quá lâu với mong muốn là làm giảm đường huyết trước khi xét nghiệm.
Những ai cần đặc biệt lưu ý về tiểu đường thai kỳ?
Bất kỳ mẹ bầu nào cũng nên được sàng lọc tiểu đường thai kỳ theo lịch theo dõi thai. Tuy nhiên, đối với một số trường hợp có nguy cơ cao hơn thì có thể sẽ được bác sĩ cân nhắc kiểm tra sớm hơn.
Đặc biệt, nếu mẹ bầu nào từng mắc tiểu đường thai kỳ ở lần mang thai trước hay có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường, thừa cân/béo phì hoặc từng sinh con có cân nặng lớn nên chủ động trao đổi với bác sĩ ngay từ những lần khám thai đầu tiên.
Việc có những tiền sử trên không có nghĩa là mẹ bầu chắc chắn sẽ mắc tiểu đường thai kỳ, mà đây chỉ là những thông tin và tạo cơ sở để bác sĩ cân nhắc thời điểm và phương pháp sàng lọc phù hợp hơn với mẹ.
Nếu kết quả xét nghiệm cho thấy tiểu đường thai kỳ thì sao?
Nếu kết quả cho thấy mẹ mắc tiểu đường thai kỳ thì cũng đừng quá lo lắng, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng cụ thể và hướng dẫn cách kiểm soát đường huyết phù hợp cho mẹ.
Việc quản lý có thể bao gồm việc điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động phù hợp với thai kỳ và theo dõi đường huyết. Một số trường hợp có thể cần sử dụng đến thuốc theo chỉ định của bác sĩ tùy tình trạng.
Tất nhiên, mẹ cũng không nên tự ý kiêng khem quá mức hay sử dụng các loại thuốc để hạ đường huyết khi chưa được hướng dẫn của bác sĩ vì có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn.
Có cần làm lại xét nghiệm nếu đã kiểm tra đường huyết trước đó?
Nếu mẹ đã kiểm tra đường huyết ở những lần khám trước thì cũng không nên bỏ qua sàng lọc tiểu đường thai kỳ ở giai đoạn 24–28 tuần, vẫn nên xét nghiệm lại để có thể phòng ngừa các nguy cơ sau đó.
Lý do là tình trạng kháng insulin trong cơ thể mẹ vẫn có thể thay đổi trong quá trình mang thai. Bác sĩ sẽ căn cứ vào thời điểm xét nghiệm trước đó, kết quả thu được và các yếu tố nguy cơ để quyết định rằng mẹ có cần kiểm tra lại hay là không.
Nói chung, các mẹ vẫn nên tuân thủ lịch xét nghiệm được bác sĩ đưa ra, đừng chỉ dựa vào một kết quả đường huyết trước đó mà bỏ qua.
Đừng bỏ qua xét nghiệm tiểu đường thai kỳ đúng thời điểm
Tiểu đường thai kỳ có thể sẽ không biểu hiện ra những triệu chứng rõ ràng nhưng nó vẫn cần được sàng lọc trong quá trình mang thai. Mốc 24–28 tuần thường là thời điểm quan trọng mà bác sĩ đề xuất thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose. Nếu một số mẹ có nguy cơ cao thì có thể được kiểm tra sớm hơn khi đi khám lần đầu tiên hoặc ở giai đoạn 3 tháng đầu thai kỳ.
Theo dõi đường huyết đúng thời điểm giúp các mẹ chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe và kiểm soát các nguy cơ trong thai kỳ. Phòng khám Sản Phụ khoa Thắng Trang sẽ đồng hành cùng mẹ trong quá trình khám thai và tư vấn các xét nghiệm cần thiết theo từng giai đoạn. Liên hệ Hotline [0962 540 023] hoặc Đặt lịch tư vấn ngay để được hỗ trợ và hướng dẫn lịch thăm khám phù hợp.
